06 giao dịch nào không cần phải công chứng?

Theo Luật số 04/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng vừa được Quốc hội thông qua ngày 23/4 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 (“Luật Công chứng sửa đổi 2026”), phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng sẽ được giới hạn đáng kể so với quy định hiện hành. Cụ thể, chỉ những giao dịch quan trọng, đòi hỏi mức độ bảo đảm  an toàn pháp lý cao và được quy định trực tiếp trong các luật chuyên ngành mới thuộc diện bắt buộc phải công chứng, thay vì được quy định rải rác và phân tán tại các nghị định của Chính phủ như trước đây.

Đáng chú ý, 06 loại giao dịch sẽ không còn thuộc diện bắt buộc công chứng kể từ khi Luật Công chứng sửa đổi 2026 có hiệu lực, bao gồm:

(i). Văn bản ủy quyền của người đã xuất cảnh cho người khác đứng tên mua nhà ở thuộc tài sản công;

(ii). Hợp đồng chuyển nhượng hợp đồng kinh doanh bất động sản;

(iii). Văn bản thỏa thuận góp vốn bằng quyền sử dụng đất của các đồng sở hữu;

(iv). Văn bản ủy quyền giải quyết thi hành án liên quan đến tài sản khi người phải thi hành án đã xuất cảnh;

(v). Văn bản ủy quyền thực hiện quyền khiếu nại;

(vi). Hợp đồng chuyển nhượng Văn phòng Thừa phát lại.

Việc thu hẹp phạm vi giao dịch bắt buộc công chứng cho thấy xu hướng giảm bớt thủ tục hành chính và tăng tính linh hoạt cho các bên trong quá trình xác lập, thực hiện giao dịch dân sự, thương mại.

Bên cạnh đó, Luật Công chứng sửa đổi 2026 vẫn duy trì nguyên tắc  giới hạn thẩm quyền công chứng đối với bất động sản theo địa giới hành chính cấp tỉnh. Theo đó, công chứng viên chỉ được quyền công chứng các giao dịch có đối tượng là bất động sản trong phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở. Tuy nhiên, pháp luật vẫn cho phép một số ngoại lệ không phục vụ thuộc yếu tố địa giới hành chính, bao gồm việc  công chứng di chúc, văn bản từ chối nhận di sản, và văn bản ủy quyền liên quan đến việc thực hiện các quyền về bất động sản và công chứng việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt, hủy bỏ các giao dịch này theo quy định của pháp luật.

Đồng thời, Luật Công chứng sửa đổi 2026 cũng đặt nền tảng pháp lý cho việc từng bước mở rộng thẩm quyền  công chứng giao dịch bất động sản trên phạm vi toàn quốc. Cụ thể, Chính phủ sẽ quy định lộ trình triển khai cơ chế này khi cơ sở dữ liệu công chứng được hoàn thiện, vận hành đồng bộ và công bố chính thức bởi cơ quan có thẩm quyền.

Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư giảm bớt chi phí, thời gian và thủ tục giao dịch. Tuy nhiên, các bên vẫn cần rà soát yêu cầu pháp lý của từng giao dịch và cân nhắc việc công chứng dưới góc độ quản trị rủi ro, giá trị chứng cứ và khả năng thi hành trong thực tiễn.

Tác giả:
Nguyễn Tiến Cường: Luật sư Cộng sự Cao cấp, Dentons Luật Việt
Nguyễn Thị Khánh Linh: Trợ lý Luật sư, Dentons Luật Việt

Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không cấu thành ý kiến tư vấn pháp lý, hay thiết lập mối quan hệ luật sư và khách hàng. Quý độc giả không nên sử dụng nội dung bài viết như sự thay thế cho tư vấn pháp lý từ luật sư. Dentons Luật Việt không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ tổn thất hay thiệt hại nào phát sinh từ việc sử dụng hoặc dựa vào nội dung bài viết này. Vui lòng liên hệ: bd.vietnam@dentons.com để được tư vấn phù hợp.