Tiếp tục cắt giảm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến về Dự thảo Nghị quyết về cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (“Dự thảo”). Dự thảo gồm 6 Điều, ban hành kèm 02 Phụ lục: (i) Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được bãi bỏ và (ii) Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được sửa đổi.

Dự thảo đề xuất bãi bỏ 58 ngành, nghề kinh đầu tư kinh doanh có điều kiện và sửa đổi đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thuộc phạm vi quản lý của 12 bộ, cơ quan ngang bộ gồm Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, Bộ Y tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và nhiều bộ, ngành khác.

I. Hiệu lực và Phạm vi áp dụng

Trường hợp Dự thảo được thông qua, Nghị quyết về cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (“Nghị quyết”) sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 và chấm dứt vào ngày 01/3/2027. Nội dung trọng tâm của Nghị Quyết là quy định việc cắt giảm một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo Phụ lục IV Luật Đầu tư 2025. Nghị quyết sẽ áp dụng đối với nhà đầu tư, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cùng các tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.

Trong suốt thời gian có hiệu lực của Nghị quyết, Nghị quyết sẽ được ưu tiên áp dụng so với các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành liên quan trong trường hợp có sự mâu thuẫn.

II. Nguyên tắc cắt giảm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện

Dự thảo quy định 06 nguyên tắc cắt giảm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện gồm:

1. Cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không còn cần thiết phải kiểm soát bằng điều kiện kinh doanh vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội hoặc sức khỏe cộng đồng.

2. Cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện gắn với yêu cầu về cơ sở vật chất, hạ tầng, chất lượng vận hành hoặc trình độ chuyên môn của cá nhân mà có thể được quản lý thông qua tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn nghề để chuyển sang hướng quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”

3. Cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện mà các điều kiện không rõ ràng, khó định lượng, hoặc không được xác định cụ thể là hoạt động đầu tư kinh doanh, hoặc chỉ do cơ quan, đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp trực thuộc cơ quan nhà nước được phép cung cấp, thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh.

4. Cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện có tính chất tương tự nhau hoặc đã được xem xét, kiểm soát bởi ngành, nghề khác trong danh mục hoặc hoạt động quản lý khác.

5. Cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện mà chất lượng sản phẩm, dịch vụ do thị trường quyết định, không tiềm ẩn nguy cơ gây hại hoặc ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh quốc gia, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khoẻ của cộng đồng.

6. Cắt giảm các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện mà từ khi được quy định cho đến nay vẫn chưa ban hành được điều kiện đầu tư kinh doanh hoặc đã không còn quy định điều kiện đầu tư kinh doanh.

III. Các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đáng chú ý được đề xuất bãi bỏ

Trong lĩnh vực tài chính, các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đáng chú ý được đề xuất bãi bỏ: Kinh doanh dịch vụ kế toán; Kinh doanh hàng miễn thuế; Tái bảo hiểm; Môi giới bảo hiểm; Đại lý bảo hiểm; Kinh doanh casino; Kinh doanh đặt cược.

Trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch, các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đáng chú ý được đề xuất bãi bỏ: Kinh doanh dịch vụ karaoke, vũ trường; Kinh doanh trò chơi điện tử (trừ trò chơi điện tử có thưởng); Kinh doanh bản ghi âm, ghi hình; Kinh doanh dịch vụ lưu trú.

Trong lĩnh vực giao thông vận tải, các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đáng chú ý được đề xuất bãi bỏ: Kinh doanh vận tải đường thủy; Kinh doanh vận tải biển; Kinh doanh khai thác cảng biển.

Ngoài ra, các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện khác được đề xuất bãi bỏ: Xuất khẩu gạo; Hành nghề quản lý, thanh lý tài sản trong quá trình giải quyết phá sản; Sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu xe ô tô.

IV. Các vấn đề doanh nghiệp cần lưu ý

Thứ nhất, về thời hạn của Nghị quyết, dự kiến Nghị quyết chỉ có giá trị pháp lý trong vòng chưa đầy một năm lực từ ngày 01/7/2026 và đến ngày 01/3/2027. Do đó, doanh nghiệp cần cân nhắc thận trọng việc điều chỉnh mô hình hoạt động kinh doanh dài hạn chỉ dựa trên văn bản này mà cần theo dõi văn bản hướng dẫn chính thức từ cơ quan có thẩm quyền.

Thứ hai, việc cắt giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không đồng nghĩa với việc không có cơ chế quản lý, có thể có các Quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế hậu kiểm thay thế được ban hành trong thời gian tới.

Dự thảo đánh dấu bước chuyển dịch đáng kể trong tư duy quản lý nhà nước từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Doanh nghiệp nên chủ động rà soát ngành, nghề hoạt động của mình theo Dự thảo để chuẩn bị phương án hoạt động kinh doanh phù hợp, đồng thời tiếp tục theo dõi tiến trình ban hành chính thức dự kiến trước ngày 01/7/2026.

Xem toàn văn về Dự thảo Nghị quyết về cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện bằng tiếng Việt tại đây.

Tác giả:
Nguyễn Tiến Cường: Luật sư Cộng sự Cao cấp, Dentons Luật Việt
Quách Khánh Linh: Trợ lý Luật sư, Dentons Luật Việt

Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không cấu thành ý kiến tư vấn pháp lý, hay thiết lập mối quan hệ luật sư và khách hàng. Quý độc giả không nên sử dụng nội dung bài viết như sự thay thế cho tư vấn pháp lý từ luật sư. Dentons Luật Việt không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ tổn thất hay thiệt hại nào phát sinh từ việc sử dụng hoặc dựa vào nội dung bài viết này. Vui lòng liên hệ: bd.vietnam@dentons.com để được tư vấn phù hợp.